Kerst is de korte vorm van Kerstmis, het christelijke feest van de geboorte van Jezus. In het dagelijks taalgebruik bedoelen we met kerst meestal de dagen van 24 tot en met 26 december: kerstavond, Eerste kerstdag en Tweede kerstdag.
Waar komt het woord kerst vandaan?
Volgens de gangbare uitleg is Kerstmis een samenstelling van twee delen: Christus en mis. Mis is hier de kerkdienst, dus Kerstmis is letterlijk de mis van Christus. Het Engelse Christmas is op dezelfde manier gevormd (Christ's mass).
In het dagelijks taalgebruik is kerst de korte vorm van Kerstmis. Je ziet de kerkelijke herkomst nog terug in de naam, ook al denk je er bij een kerstboom of een kerstdiner niet meer aan.
Kerst als dag, als periode en in samenstellingen
Het woord kerst doet in het Nederlands meer dan één ding. Het kan een of twee dagen zijn: "Met kerst zijn we bij mijn ouders" gaat meestal over 25 en 26 december. Het kan ook een hele periode zijn, zoals in kerstvakantie. En het is het eerste deel van veel samengestelde woorden:
- kerstboom: de boom die je in huis optuigt
- kerstavond: de avond van 24 december
- kerstmenu: wat er met kerst op tafel komt
- kerstkaart: de kaart die je rond de feestdagen verstuurt
- kerstvakantie: de schoolvakantie rond kerst en oud en nieuw
Bij kerstboom, kerstmenu en kerstkaart staat kerst voor het feest. Bij kerstvakantie gaat het om een tijdvak dat langer duurt dan de feestdagen zelf.
Religieus en seculier
Voor christenen is kerst een religieus feest: ze vieren de geboorte van Jezus, vaak met een kerkdienst op kerstavond of Eerste kerstdag. Het Nieuwe Testament noemt geen datum voor die geboorte. 25 december is de dag waarop het feest hier wordt gevierd.
Voor veel andere mensen is kerst vooral een seculier feest: een paar dagen vrij, samen eten, een boom in de kamer, cadeaus en familie. Ook wie niet gelooft, viert vaak kerst. Beide betekenissen bestaan naast elkaar, soms in hetzelfde gezin. Wat we precies vieren, lees je in wat vieren we met kerst, en de achtergrond van de traditie staat in waarom vieren we kerst.
Kerst, Kerstmis, kerstavond en Eerste kerstdag
| Woord | Wat het betekent |
|---|---|
| Kerstmis | De volledige naam van het feest van de geboorte van Jezus |
| kerst | De korte vorm van Kerstmis, in spreektaal ook de dagen rond het feest |
| kerstavond | De avond van 24 december |
| Eerste kerstdag | 25 december |
| Tweede kerstdag | 26 december |
Kerst en Kerstmis wijzen dus naar hetzelfde feest en je kunt ze in de meeste zinnen door elkaar gebruiken. Kerstmis klinkt iets formeler. Welke dagen er precies bij horen, staat in welke dagen zijn kerst.
Veelgestelde vragen
Is kerstavond een officiële feestdag?
Nee. Eerste en Tweede kerstdag zijn algemeen erkende feestdagen, kerstavond niet. Of je op 24 december vrij bent, hangt af van je werkgever en je cao.
Hoe lang duurt kerst?
Officieel duurt kerst twee dagen: Eerste en Tweede kerstdag. In de volksmond tel je kerstavond mee en gaat het om 24 tot en met 26 december. De kerstvakantie van scholen is langer en verschilt per regio.
Het woord kerst werkt ook voor kleding: een kersttrui, kerstpyjama of kerstsok. Happy Seasons is een Deens designmerk en maakt sinds 2016 kersttruien, kerstpyjama's en matchende sets voor het hele gezin.
